Con số khủng năm 2017, người Việt trẻ chi cả chục nghìn tỷ chỉ để ăn bim bim, uống trà sữa

Theo thống kê mới đây của Decision Lab, mỗi tháng, người Việt trẻ dành 13.000 tỷ đồng để ăn vặt. Trong đó, khảo sát theo năm cũng cho thấy, 8.000 tỷ đồng đã được dành riêng cho việc tiêu thụ snack.

Số liệu bất ngờ: 14,4 triệu người hàng tháng chi 13.000 tỷ đồng để… ăn vặt

Hồi cuối năm 2017, hãng nghiên cứu thị trường Decision Lab công bố kết quả khảo sát khiến nhiều người giật mình: hàng tháng, người Việt trẻ chi khoảng 13.000 tỷ đồng cho việc ăn quà vặt.

Nghiên cứu tập trung vào nhóm đối tượng sinh năm 1995 trở về sau (hay còn gọi là thế hệ Z).Tại Việt Nam có khoảng 14,4 triệu người thuộc nhóm này. 56% trong số đó không có thu nhập hoặc thu nhập dưới 3 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, dù thu nhập khiêm tốn và phụ thuộc nhiều vào gia đình, nhưng mức chi tiêu cho ăn uống bên ngoài của thế hệ Z lên đến 892.400 đồng/người/tháng.

Thống kê cũng chỉ ra, cửa hàng thức ăn nhanh là địa chỉ hấp dẫn nhất với khoảng 25% sự lựa chọn, tiếp đến là 18% quán xá đường phố và 17% cửa hàng tiện lợi. Trong số các món quà vặt được yêu thích, trà sữa là thức uống khiến nhiều người tốn kém nhất. Theo khảo sát, có đến 53% người được hỏi uống trà sữa ít nhất 1 lần/tuần.

Thói quen ăn uống của thế hệ Z khác biệt rõ rệt so với thế hệ trước, điển hình như việc có thể ăn uống bất kể thời gian nào trong ngày và bất cứ một món ăn nước ngoài nào khi về đến Việt Nam đều dễ dàng tạo nên cơn sốt, chẳng hạn như mỳ cay 7 cấp độ hay trà sữa Đài Loan.

Người Việt chi 8.000 tỷ đồng/năm ăn snack

Theo báo cáo tổng quan về thị trường snack (bim bim) vừa được Hãng nghiên cứu Statista công bố, ước tính năm 2017, mỗi người Việt chi khoảng 3,77 USD, tương đương 85.000 đồng để tiêu thụ 700 gr snack.

Tại Việt Nam, không một cửa hàng tạp hóa hoặc hệ thống cửa hàng bán lẻ nào không bán sản phẩm này. Nếu thống kê đầy đủ, không dưới 100 loại snack đủ kiểu, hương vị khác nhau, giá trung bình dao động từ 3.000 – 20.000 đồng/bịch tùy loại.

Số liệu cả nước cho thấy, năm 2017, người Việt chi gần 8.000 tỉ đồng để… ăn snack. Dự báo khối lượng tiêu thụ bình quân đầu người trong vòng 4 năm tới sẽ nhích nhẹ lên khoảng 740 gr, đến năm 2021 doanh thu toàn thị trường sẽ đạt khoảng 455 triệu USD, tương đương với việc trong vòng 1 năm, chúng ta sẽ đổ 10.300 tỉ đồng cho việc mua bim bim.

Món ăn vặt “kinh điển” này không chỉ thu hút trẻ em mà còn chinh phục cả các bạn trẻ và bậc phụ huynh tuổi trung niên. Cách đây khoảng hơn 1 năm, nhiều người phát cuồng, ráo riết săn lùng những bịch “bim bim khổng lồ” xuất xứ từ Thái Lan, Hàn Quốc. Mỗi gói snack này có trọng lượng khoảng hơn 500 gr, giá 100.000 – 140.000 đồng/bịch nhưng liên tục “cháy” đơn đặt hàng.

Chi 15.000 tỷ ăn 4,9 tỷ gói mỳ mỗi năm

Số liệu báo cáo của Hiệp hội mì ăn liền thế giới (WINA) cho thấy, năm 2016, thị trường mì gói tại Việt Nam tiếp tục tăng trường 2,5%, giữ nguyên vị trí xếp thứ 4 về tiêu thụ mì trên toàn thế giới (sau Trung Quốc, Indonesia và Nhật Bản).

Báo cáo cập nhật thị trường được công bố gần đây nhất của Công ty nghiên cứu thị trường Kantar Worldpanel (P9/2017) cho thấy mì gói có thể xem là một trong những thực phẩm thiết yếu, khi có mặt gần như 100% trong các hộ gia đình Việt, chiếm một tỉ trọng lớn trong rổ hàng tiêu dùng nhanh (FMCG).

Xác nhận thị trường mì gói Việt Nam đang có dấu hiệu cải thiện, ông Kajiwara Junichi, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Acecook Việt Nam cho biết, từ năm 2016 cho đến nửa 2017 doanh thu các sản phẩm mì ăn liền của công ty tăng dao động 5%.

Năm 2017, thị trường mì Việt Nam hiện được ước tính trên 5 tỷ gói, trị giá trên 15 ngàn tỷ đồng mỗi năm. “Mì gói nằm trong tốp ngành hàng FMCG được mua sắm thường xuyên nhất của các gia đình, trung bình khoảng 18 lần/năm” – Ông Nguyễn Huy Hoàng, Giám đốc thương mại công ty nghiên cứu thị trường Kantar Worldpanel cho biết.

Người Hà Nội ăn sáng đắt nhất hành tinh

Đầu năm 2017, kết quả đo lường của Bloomberg (Bloomberg Global City Breakfast Index) cũng từng khiến nhiều người “sốc” khi biết rằng: Người Hà Nội đang tốn nhiều thời gian và tiền bạc cho bữa ăn sáng nhiều nhất thế giới. Ước tính trung bình, họ mất tới 12% chi phí hằng ngày cho bữa sáng. Bữa ăn tiêu chuẩn được Bloomberg quy đổi thành các món ăn sẽ bao gồm: 1 cốc sữa, 1 quả trứng, 2 lát bánh mì và một miếng hoa quả.

Ngoài Hà Nội, nếu tính tỷ lệ chi phí bữa sáng trên thu nhập ngày thì TP. HCM cũng là khu vực có tỷ lệ chi phí cao.

Các khảo sát cho thấy, người Việt đang đổ rất nhiều tiền cho việc ăn uống.

Trong khi thu nhập trung bình của người Hà Nội chỉ bằng 1/8 thu nhập trung bình của người dân ở nhiều quốc gia phát triển thì mức chi tiêu cho việc ăn sáng của họ lại vượt trội hơn hẳn. Điển hình là người dân ở Osaka – Nhật Bản chỉ mất 1% chi phí sinh hoạt dành cho việc ăn sáng.

Không chỉ chi nhiều tiền, người Việt cũng “chi” khá nhiều thời gian cho bữa sáng. Một trong những lý do được đưa ra là người Việt Nam thường quá cầu kỳ trong khâu chuẩn bị. Thay vì chỉ cần bỏ 1 lát bánh vào lò nướng, đập 1 quả trứng ốp la, rót 1 ly sữa – 5 phút cho bữa sáng như người nước ngoài, các bà nội trợ Việt có khi phải dậy từ 5 giờ sáng, mất cả tiếng đồng hồ để chuẩn bị bữa sáng cho cả nhà.

Bất ngờ ập vào kiểm tra, CA phát hiện 4 tấn trà sữa, trân châu… lậu chuẩn bị cho dịp tết

Tiến hành kiểm tra bất ngờ, Đội Quản lý thị trường số 1, phát hiện khoảng 4 tấn hương liệu, phụ gia gồm trà sữa, trân châu, siro… do nước ngoài sản xuất chứa trong 320 thùng carton không có hóa đơn chứng minh nguồn gốc.

Tối 26/12, Đội QLTT số 1, Chi cục quản lý thị trường Hà Nội (QLTT) cho biết, đơn vị này đang tạm giữ 4 tấn phụ gia gồm trà sữa, trân châu, siro… không rõ nguồn gốc.

Trước đó, khoảng 16h chiều 26/12, nhận được tin báo của người dân, Đội QLTT số 1, Chi cục QLTT Hà Nội phối hợp với CATP Hà Nội bất ngờ kiểm tra kho hàng E6, trong sân ga Giáp Bát, Hoàng Mai, Hà Nội.

Hà Nội: Bất ngờ ập vào kiểm tra, Đội quản lý thị trường phát hiện 4 tấn trà sữa, trân châu... không rõ nguồn gốc - Ảnh 1.

Lực lượng QLTT Hà Nội kiểm tra lô hàng tại kho E6, Ga Giáp Bát.

Tại thời điểm kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện rất nhiều mặt hàng như trà, siro hoa quả, trà sữa, trân châu… với tổng trọng lượng khoảng 4 tấn, giá trị khoảng 600 – 700 triệu đồng.

Các sản phẩm này hầu hết không có bao bì, nhãn phụ, một số sản phẩm có bao bì in chữ tượng hình.

Hà Nội: Bất ngờ ập vào kiểm tra, Đội quản lý thị trường phát hiện 4 tấn trà sữa, trân châu... không rõ nguồn gốc - Ảnh 2.Hà Nội: Bất ngờ ập vào kiểm tra, Đội quản lý thị trường phát hiện 4 tấn trà sữa, trân châu... không rõ nguồn gốc - Ảnh 2.

Nhiều gói phụ gia viết bằng tiếng nước ngoài không có giấy tớ chứng minh nguồn gốc

Các loại nước hoa quả được đựng trong các chai nhựa “cởi trần”, không có bất cứ dấu hiệu nhận dạng nào, không có hạn sử dụng cũng như nơi sản xuất.

Khi được cơ quan chức năng yêu cầu, chủ hàng là anh Nguyễn Văn Toan (trú tại phường Trần Phú, quận Hoàng Mai, Hà Nội) không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc của lô hàng.

Hà Nội: Bất ngờ ập vào kiểm tra, Đội quản lý thị trường phát hiện 4 tấn trà sữa, trân châu... không rõ nguồn gốc - Ảnh 3.

Nguyên liệu làm trà sữa trân châu không có nhãn mác rõ ràng.

Hà Nội: Bất ngờ ập vào kiểm tra, Đội quản lý thị trường phát hiện 4 tấn trà sữa, trân châu... không rõ nguồn gốc - Ảnh 4.

Các loại nước hoa quả được đựng trong các chai nhựa “cởi trần”.

Theo tường trình của đơn vị đang chuẩn bị nhận vận chuyển số hàng lên tàu, trước đó, anh Toan có liên lạc với công ty này để thỏa thuận chuyển lô hàng khoảng 400 thùng car-ton vào Đà Nẵng.

Tuy nhiên, khi hàng được tập kết vào kho thì chủ lô hàng chỉ xuất trình được 3 tờ hóa đơn photocopy, và nói rằng còn một xe tải nữa đang đến, hóa đơn đi theo xe sau.

Hà Nội: Bất ngờ ập vào kiểm tra, Đội quản lý thị trường phát hiện 4 tấn trà sữa, trân châu... không rõ nguồn gốc - Ảnh 5.

Lô hàng trên đã bị niêm phong kiểm tra.

Trong khi đang chờ hàng đủ lô, và chủ hàng xuất trình giấy tờ thì lực lượng chức năng có mặt.

Vụ việc đang được Đội Quản lý thị trường số 1 lập hồ sơ xử lý theo quy định của pháp luật.

Kinh hoàng gói bột hóa chất pha trăm lít trà sữa

Do ham lợi nhuận, không ít chủ tiệm kinh doanh trà sữa trên địa bàn TP.HCM đã nhập nguồn hàng “siêu rẻ” bán trôi nổi từ chợ Kim Biên về để làm nguyên liệu chế biến trà sữa.

Với phương thức kinh doanh này, các chủ cửa hàng dễ dàng bỏ túi hàng triệu đồng mỗi ngày, bấp bất chấp những mối nguy hại về sức khỏe của người tiêu dùng.

“Bột sữa Thái” 60 nghìn đồng/gói?

Để tìm hiểu thực trạng tràn lan của nguyên liệu làm trà sữa không rõ nguồn gốc, sáng ngày 3/8, trong vai một người mới mở cửa hàng kinh doanh trà sữa, chúng tôi đã tìm đến chợ Kim Biên (Quận 5)- “thủ phủ hóa chất” của TP.HCM.

Sau khi lân la ở một vài cửa hàng bên ngoài chợ, chúng tôi được một tiểu thương ở đây giới thiệu vào gian hàng của bà Tình (khoảng 45 tuổi) ở khu vực gần cuối chợ. Thấy khách đến mua hàng, bà Tình niềm nở ra bắt chuyện: “Em muốn mua mặt hàng gì? Ở đây chị có bán đầy đủ cả từ bột sữa, bột trà, đến phẩm màu và các loại hương vị cho trà sữa… , chỗ chị là hàng lớn nhất trong chợ này”.

Đặt vấn đề mua bột sữa để làm trà sữa, bà Tình lôi trong gian hàng ra một bịch bột màu xanh và cho biết có giá 230 nghìn đồng. Thấy chúng tôi chê đắt và cho biết là nếu mua loại bột này với giá cao về bán sẽ không có lời thì bà Tình nói: “Em mua về bán, vậy mà không nói sớm, chị tưởng em mua về nhà làm nên mới đưa loại “xịn” chứ mua về bán thì chị có “bột sữa Thái”. Ở đây người ta mua về bán thì hay mua loại này”.

hóa chất, trà sữa, chợ Kim Biên, Trung Quốc, Thái Lan, pha chế, trà-sữa, hóa-chất, chợ-Kim-Biên

Bột sữa không rõ nguồn gốc xuất xứ được bán ở chợ Kim Biên với giá 60 nghìn đồng

Nói xong bà Tình lấy ra một túi bột màu xanh, bên ngoài có ghi rất nhiều chữ Trung Quốc và cho biết đây là “bột sữa Thái” được bán với giá chỉ 60 nghìn đồng/gói, loại này được các chủ cửa hàng trà sữa rất ưa dùng.

“Cái này là bột sữa Thái nhưng xuất xứ từ Trung Quốc nên có giá rẻ hơn, chứ bột sữa Thái thật vài trăm nghìn/1 gói mua về bán làm sao có lời. Chị cam đoan với em là khi mua về pha ra mùi vị sẽ giống hệt như bột sữa Thái. Có khi lại ngon hơn… ”.

Nói về cách thức pha chế loại bột nói trên bà Tình cho hay, khi mua về người bán chỉ cần đổ loại bột trên vào một chiếc thau nhựa, sau đó cho nước vào khuấy đều thì sẽ có một hỗn hợp sữa thơm ngon chẳng khác gì bột sữa Thái. Sau cuộc trò chuyện với bà Tình, chúng tôi có mua một gói bột sữa Thái với giá 60 nghìn đồng về để làm tư liệu thì bà Tình căn dặn: “Lần sau có đến lấy hàng thì nhớ đến chỗ chị nhé, nếu lấy dần thành mối thì chị sẽ lấy với giá rẻ hơn”.

Sau khi đã mua được bột sữa ở gian hàng của bà Tình, chúng tôi đến một gian hàng bên ngoài chợ nơi gần tiếp giáp với đường Vạn Tượng (phường 13, quận 5) để mua nước hương vị cho trà sữa.

Đứng từ bên ngoài cửa hàng quan sát vào, chúng tôi có thể dễ dàng nhìn thấy được vô số can nhựa cỡ 1-2 lít được đặt trên các kệ hàng không có nhãn mác, nhưng bên ngoài có ghi dòng chữ: hương sầu riêng, hương dâu, hương vải,… đó là những loại hóa chất để tạo hương vị cho trà sữa theo đúng mùi yêu cầu của khách. Thấy chúng tôi đứng quan sát lâu, một người đàn ông khoảng 30 tuổi ra hỏi bán hàng.

Chúng tôi chỉ tay về phía những can nhựa đặt trên kệ hàng và hỏi: “Đó có phải là những hương liệu để tạo hương làm trà sữa không anh?”. Người đàn ông bán hàng gật đầu và cho biết tại cửa hàng trên nguyên liệu tạo hương cho trà sữa được bán với giá khoảng từ 200-350 nghìn đồng/kg tùy theo loại hương liệu. Đắt nhất là hương chocolate với giá 350 nghìn đồng/kg và rẻ nhất là hương vải với giá 190 nghìn đồng/kg.

hóa chất, trà sữa, chợ Kim Biên, Trung Quốc, Thái Lan, pha chế, trà-sữa, hóa-chất, chợ-Kim-Biên

Những loại hóa chất tạo mùi được bày bán tràn lan thế này dùng làm nguyên liệu để chế biến trà sữa

Nói xong người đàn ông bán hàng kéo vài can nhựa phía trên xuống đất để chúng tôi kiểm tra. Quan sát thấy những can nhựa trên đã cũ kỹ, phía trên có bám bụi khá nhiều do đã để lâu ngày không đụng đến.

Chúng tôi hỏi người bán hàng: “Cái này chắc đã để lâu ngày rồi không biết có còn hạn sử dụng? Uống vào có bị sao không?”, thì người thanh niên bán hàng trả lời: “Cái này làm gì có hạn sử dụng, để đó bán năm này qua năm nọ, người ta mua về bán có nghe phản ánh ai bị ngộ độc gì đâu”.

Như vậy, chỉ sau khoảng 1 giờ đồng hồ khảo sát ở chợ Kim Biên, chúng tôi dễ dàng mua được những nguyên liệu cần thiết để làm trà sữa. Điểm chung của các loại nguyên liệu được bày bán ở đây là có giá “siêu rẻ” và hầu hết đều không có nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Tuy nhiên theo khẳng định của nhiều tiểu thương ở đây thì hàng ngày rất nhiều chủ tiệm trà sữa trên địa bàn TP.HCM tìm đến đây để mua nguyên liệu về làm trà sữa bán ra thị trường.

Chỉ bán chứ không dám uống

Thực trạng nguồn nguyên liệu được bày bán tràn lan không rõ nguồn gốc như vậy, còn ở các cửa hàng trà sữa thì sao? Để tìm hiểu thực trạng này, chúng tôi tiếp tục thâm nhập vào các cửa hàng bán trà sữa trên địa bàn TP.HCM. Trong vai một người đi học nghề, chúng tôi tiếp cận một tiệm trà sữa ven đường trên đường Hòa Hảo (phường 2, quận 10).

Đây là tiệm trà sữa do bà Nhung (khoảng 43 tuổi) làm chủ. Sau nhiều ngày tiếp cận trò chuyện, bà Nhung tiết lộ với chúng tôi: “Trước kia chị mới mở tiệm ra bán thì chị dùng sữa đặc để hòa loãng làm nguyên liệu bán. Tuy nhiên, bán được khoảng 1 tháng thì cảm thấy “sập tiệm” do số vốn bỏ ra khá lớn lại chẳng thu hồi được bao nhiêu. Sau này chị lân la dò hỏi mấy tiệm khác mới biết là họ không dùng sữa đặc mà lại dùng bột sữa mua ở chợ Kim Biên để hòa tan làm sữa. Điều này giảm được gấp 5 lần vốn so với dùng sữa đặc như mọi người thường làm”.

Nói về cách thức pha chế loại bột sữa để làm trà sữa bà Nhung tiết lộ, khi mua bột về người bán thường pha sẵn cho vào bình khuấy đều, sau đó cho vào tủ lạnh, khi khách có nhu cầu mua thì đem ra bán. Thông thường các chủ cửa hàng đều pha sẵn chứ không để dạng bột chờ khách vào mới pha vì sợ khách phát hiện. Bà Nhung còn cho biết, với 1 gói bột sữa Thái mua ở chợ Kim Biên với giá 60 nghìn đồng các chủ cửa hàng có thể pha chế được hàng trăm ly trà sữa.

hóa chất, trà sữa, chợ Kim Biên, Trung Quốc, Thái Lan, pha chế, trà-sữa, hóa-chất, chợ-Kim-Biên

Công đoạn pha chế bột sữa không rõ nguồn gốc xuất xứ để làm trà sữa tại một tiệm trà sữa ở quận 10

Điều này mang lại siêu lợi nhuận. Khi chúng tôi đặt câu hỏi với bà Nhung là với loại bột không rõ nguồn gốc xuất xứ mua ở chợ Kim Biên về làm trà sữa như vậy có đảm bảo an toàn không, thì bà Nhung cho hay: Từ trước đến nay tôi bán thì chưa có ai phản ánh là uống trà sữa bị ngộ độc hay đau bụng gì cả. Tuy nhiên, tôi cũng chỉ bán chứ không dám uống vì sợ ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài sau này… ”.

Không chỉ dùng bột sữa trôi nổi không rõ nguồn gốc xuất xứ để làm trà sữa, mà tại các tiệm trà sữa trên địa bàn TP.HCM vấn đề an toàn thực phẩm còn rất đáng báo động ở khâu bảo quản loại sản phẩm này. Theo đó, hầu hết ở các tiệm trà sữa trong quá trình bảo quản thạch, nhân để làm trà sữa, các chủ tiệm thường ngâm trong một loại nước “đặc biệt” để bảo quản các loại thạch, nhân này hàng năm mà không bị hư hỏng.

Anh Nguyễn Thành T. (nhân viên quá trà sữa X. trên đường 3 tháng 2, quận 10) tiết lộ: “Tôi đã có hơn 5 năm làm ở các tiệm trà sữa, thật tình mình cũng chỉ làm bán chứ không dám uống bao giờ. Ngoài sử dụng những loại nguyên liệu không rõ nguồn gốc thì khâu bảo quản ở các tiệm trà sữa khá kém. Đặc biệt, quá trình bảo quản thạch người ta thường dùng hóa chất để thạch không bị hư và có mùi thơm ngon… ”.

Nói về mức độ nguy hại đối với sức khỏe của các loại nguyên liệu làm trà sữa mập mờ, không rõ nguồn gốc, các chuyên gia y tế cho rằng: do mập mờ về nguồn gốc, chất lượng không được kiểm định rõ ràng, vệ sinh an toàn thực phẩm bị buông xuôi nên trong những nguyên liệu làm trà sữa giá rẻ có thể chứa những hóa chất, màu thực phẩm, đường hóa học… quá lượng quy định cho phép, gây hại cho cơ thể con người là điều không thể tránh khỏi.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng, trước đây một số nước trên thế giới đã từng ghi nhận thông tin một số loại nguyên liệu trà sữa có chứa chất gây ung thư, suy thận,… Ngoài ra theo nghiên cứu khoa học mới đây của Bệnh viện Quân y Quảng Đông, Trung Quốc thì việc uống nhiều trà sữa trân châu dù chúng có phải được làm bằng Polime hay không thì cũng gây mối nguy hại cho sức khỏe, đặc biệt là giảm lượng tinh trùng và tăng nguy cơ vô sinh. Những chất gây hại trong trà sữa tuy không tác động tức thì, nhưng về lâu dài là mối nguy hại khôn lường cho sức khỏe người tiêu dùng.